Thông báo

Collapse
No announcement yet.

'Người Hà Nội thứ thiệt không nói thế'

Collapse
X
 
  • Filter
  • Giờ
  • Show
Clear All
new posts

  • 'Người Hà Nội thứ thiệt không nói thế'

    'Người Hà Nội thứ thiệt không nói thế'
    Vương Trí Nhàn

    Gửi cho BBCVietnamese.com từ Hà Nội


    Nhà phê bình cho rằng người Hà Nội thực sự không cần thiết phải 'tự khoe' về bản thân.


    Hai chữ Tràng An (có lúc đọc Trường Yên) thời Đinh Tiên Hoàng, theo chú thích ở sách Đại Việt sử ký toàn thư, vốn là tên một xã, và cũng nhiều khi được dùng để chỉ cả vùng thủ phủ Hoa Lư. Nhưng nó đã vĩnh viễn thuộc về Thăng Long Hà Nội nhờ câu ca dao:

    "Chẳng thơm cũng thể hoa nhài,

    "Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An."

    Lắng nghe lòng mình, tôi tự thấy khi nhắc đến cái tên dịu dàng ấy, lòng cũng rưng rưng cảm động. Nhưng lý trí buộc tôi có chút phân vân.

    Hai chữ Tràng An ở đây gắn với một thói xấu mà tôi tạm gọi là tính khoe mẽ, nên lại càng không thể lưu luyến mãi

    Tràng An vốn là tên gọi của Tây An, thủ phủ tỉnh Thiểm Tây, mảnh đất tối cổ của văn hóa Hoa Hạ. (Người Trung Quốc hay nói với khách du lịch ”Muốn biết Trung Quốc một trăm năm đến Thượng Hải; muốn biết Trung Quốc một ngàn năm đến Bắc Kinh, muốn biết Trung Quốc năm ngàn năm đến Tây An).

    Những cái hay cái đẹp ngoài ta, bao giờ cũng gợi ý muốn chiếm đoạt, nhưng nếu thích quá mà vơ vào mình bằng được, thì lại là một việc nhảm. Người xưa có thể làm như thế. Nhưng người xưa cũng đã tỉnh ra một phần, nên chỉ dùng Tràng An nơi cửa miệng, chứ không đưa nó vào ngôn từ chính thức. Ngày nay chúng ta càng phải tỉnh hơn.

    Nhất là hai chữ Tràng An ở đây gắn với một thói xấu mà tôi tạm gọi là tính khoe mẽ, nên lại càng không thể lưu luyến mãi.

    Đâu là giá trị thật ?

    Trong câu ca trên, người tự nhận là dân Hà Nội không cần giấu giếm mà bộc lộ công khai một cách hiểu cao ngạo về bản thân. Đó là niềm tự hào trước cái phẩm chất riêng mà con người ở một vùng đất sang trọng tự xác định để phân biệt với người nơi khác. Người ta gọi nó là thanh lịch, bao hàm cả tinh tế, thanh nhã, lịch sự… Ít nhất có mấy điều phải bàn :

    1/ Chẳng lẽ phẩm chất chính của người dân một thủ đô chỉ thế là đủ? Đã đáng khoe chưa?

    2/ Khi không có cái phẩm chất đó, mà cũng tự khoe, khoe lấy được, thì có nên không?

    3/ Tại sao người ta chỉ khoe được có thế?

    Dù dễ dãi đến đâu cũng phải nhận với nhau rằng khi nói về người dân Thủ đô mà chỉ nói tới thanh lịch, thì còn là quá ít, là dừng lại ở lối xem xét con người qua vẻ bề ngoài.

    Làm gì có cái gì gọi là chất hoa nhài khi không còn mùi thơm? Làm gì còn chất Thủ đô khi không còn thanh lịch?

    Về phần mình, khi bàn về người Hà Nội chuẩn, nếu chỉ nói đến một phẩm chất thôi, tôi muốn nói đến một cái gì giống như tổng hợp của hiểu biết, lịch lãm, thích ứng cao, một thứ từng trải ở tầm trí tuệ, xa lạ với mọi thói tỉnh lẻ xoàng xĩnh. Đó cũng là sự xử thế có được nhờ ở tầm rộng của hiểu biết và năng lực trau dồi cho mình một phẩm giá cao quý, vượt lên trên mọi sự tầm thường.

    Tôi phải xin lỗi, vì diễn tả còn dài dòng, chưa tìm được một chữ cô đúc. Nhưng theo tôi, một cái gì chưng cất từ sự dài dòng nói trên mới là cái phẩm chất hàng đầu mà người Hà Nội chân chính thầm hiểu rằng mình nên có, phải có, nếu chưa có ngay thì phải phấn đấu theo hướng đó, và chỉ nên tự đánh giá bằng cách so sánh mình với cái tiêu chuẩn khó đạt tới này.

    Trong thực tế, tôi đã bắt gặp nó phảng phất ở những người lớn lên trong các gia đình Hà Nội tạm gọi là chính hiệu. Nhờ có cái phẩm chất chắc thiệt như vậy, nên mặc dầu bị hoàn cảnh xô đẩy, chung quanh níu kéo, thậm chí hùa vào tàn phá, song họ vẫn đứng vững với thời gian và vẫn có cái gì đó mà người ta phải nhớ tới, không lẫn với các nơi khác.

    Hóa ra là chuyện “hộ khẩu”!


    Theo tác giả, Hà Nội luôn chịu nhiều xáo trộn từ nhiều thế kỷ.

    Nếu xem hai chữ thanh lịch như một giả thiết làm việc, ừ thì có thể tạm thời chấp nhận được.

    Thế nhưng khi đặt vấn đề có thể không thanh lịch cũng được, cứ là dân Thủ đô (như ngày nay gọi là “hộ khẩu Hà thành”) là đã có quyền tự hào, thì là cả một sự ngụy biện.

    Hoa nhài vốn không được coi là loại hoa của sự linh thiêng thành kính, mà thường chỉ tượng trưng cho sự quyến rũ dân gian. Mùi thơm là hồn là cốt, màu trắng bên ngoài chỉ là một chút đưa duyên, rất dễ nhòa nhạt.

    Làm gì có cái gì gọi là chất hoa nhài khi không còn mùi thơm? Làm gì còn chất Thủ đô khi không còn thanh lịch?

    Vậy mà người ta vẫn khoe! Toát ra từ hai câu ca dao là một lối nói lấy được có pha một chút trơ tráo. Nó là sản phẩm của một kiểu suy nghĩ rất kỳ cục của những người nông nổi, đành hanh, kiêu căng vô lối. Lại cũng có thể bảo là một thứ nhận vơ, tưởng cứ sống ở mảnh đất nào là mặc nhiên có được tất cả phẩm chất tốt đẹp của vùng đất ấy, và cũng mặc nhiên có quyền vênh váo với thiên hạ.

    Có như không, không vẫn có

    Khi thì người ta buồn vì thấy nó phai tàn dần. Khi thoáng vui vì nó không bao giờ chết hẳn

    Sự khoe mẽ nói ở đây vốn bắt nguồn từ một hoàn cảnh lịch sử cụ thể. Nhiều thế kỷ qua, Hà Nội luôn luôn bị xáo trộn. Cái lõi của nó mỏng, mà những lớp đắp điếm thêm lại quá nhiều. Chính lớp người nhập cư mới đến Thủ đô sau những xáo trộn lịch sử lại dễ mắc cái bệnh tự hào hão huyền.

    Họ lấy sự may mắn được sống trên đất thánh để làm giá với người cùng quê và dân các vùng xa.

    Còn người Hà Nội chính cống không nghĩ thế. Trong thâm tâm, lớp dân Hà thành “xịn” này tự nhủ rằng danh hiệu Hà Nội là quá cao quý, mà không phải cái đem khoe, hoặc mang ra dọa nạt thiên hạ.

    Phải nhận là hiện thời cái rởm này lại đang phổ biến và bị những người dễ tính đầu cơ. Câu ca Chẳng thơm… còn đang được lưu truyền theo cái nghĩa không hay của nó, chưa biết bao giờ mới thôi.

    Còn chất Hà Nội thứ thiệt thì sao? Cùng lúc nó để lại nhiều cảm tưởng khác nhau. Khi thì người ta buồn vì thấy nó phai tàn dần. Khi thoáng vui vì nó không bao giờ chết hẳn và vẫn đang được bộ phận ưu tú nhất trong những lớp người mới nhập cư tài bồi thêm.

    Dù đã cố nén lòng, song thông thường, một nỗi bùi ngùi nhớ thương buồn vui lẫn lộn cứ trào lên trong tâm tưởng, mỗi khi nghĩ đến nó.

    Bài viết nêu quan điểm riêng của tác giả, đang sống ở Hà Nội.
    Nguồn: BBC

    ******


    Nhân trước đây, một số lần ra HN, tui có gặp một số người luôn tự hào mình là người HN "gốc". Thật tui không hiểu lắm "gốc" hay "ngọn" là như thế nào, vì thấy họ chẳng khác gì người nơi khác đến ở điểm nào nói chung. Nay chỉ cóp bài này lại cho ACE tham khảo thui.

    Riêng tui, tui cũng chẳng thích cách lập luận của tác giả (Ông ta cho rằng vẫn có cái "gốc" ở đâu đó, nhưng lâu đời hơn).
    Hic, làm gì có gốc nhỉ, HN là nơi tụ hội của người nhiều nơi đến, chẳng qua đến trước hay đến sau mà thôi.
    Nên chăng, không nên tồn tại khái niệm hảo huyền này. Không thể có những người lại tự cho mình thuộc tầng lớp "đẳng cấp" hơn người khác.
    Last edited by XUAN THUY; 20-09-2010, 09:48 PM.

  • #2
    Ðề: 'Người Hà Nội thứ thiệt không nói thế'

    Gặp ai nói "cái í" là ghét. Tra từ điển không có từ này, chỉ có từ "i nặng **".

    Đã là đất thập phương, đòi mình là nơi hội tụ, vậy mà thích gạn mình ra khỏi lớp váng để được hất ra ngoài khỏi cái vũng chung.

    Cách lập luận của tác giả một phần chê bai cái "thập cẩm" này, cho rằng nó làm ô uế cái chính tông. Trong khi, trước lúc đọc bài, tôi rất cần tìm ra một ý nào của tác giả nói cái chính tông đó là gì.

    Loanh quanh vẫn hít thơm hà thúi. Nghiên cứu về đất này nhiều rồi, còn nghiên cứu con người thì...làm gì còn nữa. Rồi tự đi tiếc nuối.

    Comment


    • #3
      Ðề: 'Người Hà Nội thứ thiệt không nói thế'

      Nguyên văn bởi XUAN THUY View Post
      'Người Hà Nội thứ thiệt không nói thế'
      Vương Trí Nhàn

      Gửi cho BBCVietnamese.com từ Hà Nội
      đọc một lượt, chả hiểu cái ông Vua Trí Rỗi này muốn nói cái gì. Hay người Tràng An phải loanh quanh thế các bác nhỉ
      Gravitation is not responsible for people falling in love

      Comment


      • #4
        Ðề: 'Người Hà Nội thứ thiệt không nói thế'

        Đọc xong tôi cũng không hiểu tác giả định nói cái gì? Hay là mình chưa đủ "gốc HN" để nhận thức vấn đề?

        Comment


        • #5
          Ðề: 'Người Hà Nội thứ thiệt không nói thế'

          Nguyên văn bởi khkt_cc2 View Post
          Đọc xong tôi cũng không hiểu tác giả định nói cái gì? Hay là mình chưa đủ "gốc HN" để nhận thức vấn đề?
          Người HN nói mà người khác hiểu thì đâu còn là người HN nữa nhỉ
          nc. oanh

          Safety begins with team work

          Comment


          • #6
            Ðề: 'Người Hà Nội thứ thiệt không nói thế'

            Nói gì thì nói chứ tiếng Hà Nội vẫn là tiếng nói chuẩn các bác ạ! Ở trong tây nguyên bọn e vẫn hay gọi vui dân Hà Nội là dân "triều đình".
            KS.Võ Phúc Sơn - Nhận tư vấn thiết kế công trình dân dụng; thi công công trình dân dụng quy mô vừa và nhỏ (trong phạm vi tỉnh Đăklăk). Liên hệ : 0903.501284 - email : sonxd2003@gmail.com, phucson12d@yahoo.com

            Comment


            • #7
              Ðề: 'Người Hà Nội thứ thiệt không nói thế'

              sonxd2003 mới lên quả xe ngon quá. Sắm xe ăn Tết Trung Thu à?

              Comment


              • #8
                Ðề: 'Người Hà Nội thứ thiệt không nói thế'

                Nguyên văn bởi tuanlt View Post
                sonxd2003 mới lên quả xe ngon quá. Sắm xe ăn Tết Trung Thu à?
                Ặc, em sắm lâu rồi mà bác. Tối trung thu đánh con xe này đi rước đèn thì hoành tráng phết bác ạ.
                KS.Võ Phúc Sơn - Nhận tư vấn thiết kế công trình dân dụng; thi công công trình dân dụng quy mô vừa và nhỏ (trong phạm vi tỉnh Đăklăk). Liên hệ : 0903.501284 - email : sonxd2003@gmail.com, phucson12d@yahoo.com

                Comment


                • #9
                  Ðề: 'Người Hà Nội thứ thiệt không nói thế'

                  Nguyên văn bởi sonxd2003 View Post
                  Nói gì thì nói chứ tiếng Hà Nội vẫn là tiếng nói chuẩn các bác ạ! Ở trong tây nguyên bọn e vẫn hay gọi vui dân Hà Nội là dân "triều đình".
                  Tôi có nói người HN (sống ở HN) nói khó hiểu đâu. À mà sống lâu----->rễ bám sâu------>có cái gốc nhỉ. Chỉ là khó hiểu cái ẩn ý bên trong ý mà. Cái này vài người có kinh nghiệm rồi. Nói 1 phải hiểu là 2 ấy chứ.

                  Anh tài thì chưa biết nhưng lãnh đạo và đại gia thì đa phần ở HN.
                  nc. oanh

                  Safety begins with team work

                  Comment


                  • #10
                    Ðề: 'Người Hà Nội thứ thiệt không nói thế'

                    Nguyên văn bởi sonxd2003 View Post
                    Nói gì thì nói chứ tiếng Hà Nội vẫn là tiếng nói chuẩn các bác ạ! Ở trong tây nguyên bọn e vẫn hay gọi vui dân Hà Nội là dân "triều đình".
                    tiếng HN chỉ là thứ tiếng dễ nghe dễ hiểu chứ không phải là chuẩn, chẳng hạn những chữ R, D.. Tr, Ch thì tiếng HN thua xa tiếng Huế về độ chuẩn!

                    Comment


                    • #11
                      Ðề: 'Người Hà Nội thứ thiệt không nói thế'

                      Em không phải dân Hà nội gốc, nhưng có nghe các cụ kể, từ ngày kháng chiến chống Pháp cơ, khi trai Hà Nội đi lính, rồi hành quân qua các vùng miền, cách hành xử của họ cũng khác và đủ để người ta có thể nhận ra đó là người Hà nội.
                      Đó là câu chuyện ngày xưa, khi mà chưa có chuyện ào ạt đổ về Hà nội, và cũng chưa có sự pha trộn như bây giờ.
                      Có lẽ những ưu thế về giáo dục, kinh tế, chính trị và địa lý đã giúp người Hà Nội xưa hình thành phẩm chất thanh lịch mà nhiều người đã nói.
                      Nói như vậy không có nghĩa là những người tỉnh khác không bằng người Hà Nội, mà là có lẽ, phong cách người Hà nội xưa được nhiều người Miền Bắc yêu mến.
                      Cho đến bây giờ, em vẫn cảm nhận trong số các bạn bè em, đa số những người gốc Hà Nội đều còn giữ được sự điềm đạm, thanh lịch, hiếu khách, thích giúp đỡ bạn bè, không thích chơi trội, không thích lá mặt lá trái.
                      Không rõ rồi sau này, thế hệ người Hà nội, thậm chí là người Hà Nôi trong phố cổ, phố Pháp còn giữ được tính này nữa hay không.
                      Endeavor Team- Professionalism makes difference
                      Email: aiscdesigner@gmail.com

                      Comment

                      Working...
                      X