https://youtube.com/shorts/vc9sdXvQBvo

Xe quá tải phá hủy kết cấu đường nhanh hơn xe thường chủ yếu do quy luật mũ bốn (fourth power law) trong kỹ thuật đường bộ.
Theo quy luật này (được xác định từ thí nghiệm AASHO những năm 1950–1960), mức độ hư hỏng đường tỷ lệ với tải trọng trục mũ 4 (P⁴).
Ví dụ đơn giản:
• Nếu tải trọng trục tăng gấp 2 lần (ví dụ từ 8 tấn lên 16 tấn), hư hỏng đường tăng 2⁴ = 16 lần.
• Nếu tăng gấp 2,5 lần, hư hỏng tăng khoảng 39 lần (2,5⁴ ≈ 39).
Lý do khoa học:
• Áp lực lớn hơn làm biến dạng và nứt lớp mặt đường, nền đường mạnh hơn rất nhiều.
• Mỗi lần xe chạy qua tạo ra ứng suất lặp lại → mỏi vật liệu tăng cực nhanh khi tải trọng tăng.
• Xe quá tải thường gây lún vệt bánh xe (rutting), nứt lưới gà và ổ gà sớm hơn nhiều.
Kết quả thực tế ở Việt Nam:
• Xe tải vượt tải 100% (gấp đôi tải trọng trục cho phép) có thể phá đường gấp 16–20 lần so với xe đúng tải.
• Hàng nghìn tỷ đồng ngân sách phải chi sửa chữa mỗi năm chủ yếu do xe quá tải gây ra.
Tóm lại: Không phải chỉ nặng hơn chút là hỏng nhanh hơn, mà chỉ cần tăng tải trọng trục một chút cũng làm hư hỏng tăng theo cấp số nhân, nên xe quá tải là “kẻ thù số một” của kết cấu đường bộ