Tweet
Thiết kế khách sạn tân cổ điển - Những điều tôi đúc kết sau 15 năm trong nghề
Bài viết bởi ThS. KTS Phương Hữu Thơ - Thành viên HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Vạn An Group
Tôi bắt đầu hành trình với kiến trúc khách sạn từ những ngày còn ngồi trên ghế giảng đường Đại học kiến trúc Hà Nội. Hơn 15 năm sau, khi nhìn lại những công trình mình đã chủ trì - từ các khách sạn boutique nhỏ xinh đến những khách sạn, resort 4 sao trải khắp hơn 30 tỉnh thành cùng đội ngũ Vạn An Group - tôi nhận ra rằng tân cổ điển là phong cách nằm trong sự lựa chọn hàng đầu của tôi khi tư vấn cho các chủ đầu tư, không phải vì nó dễ làm, mà vì nó khó làm đúng. Trong bài viết này, tôi muốn chia sẻ thật lòng những gì mình đã học được, đã sai lầm và đã trưởng thành qua từng dự án.
Bài học đầu tiên: Tân cổ điển không phải là sao chép châu Âu
Khi mới vào nghề, tôi từng nghĩ làm tân cổ điển nghĩa là tham khảo thật nhiều công trình ở Pháp, Ý, Nga rồi đưa về Việt Nam. Đó là sai lầm lớn nhất của tôi giai đoạn đầu.
Sau vài dự án, tôi nhận ra: một khách sạn ở Đà Nẵng không thể bê nguyên một dinh thự Paris đặt vào, vì khí hậu, văn hóa và tâm lý khách hàng hoàn toàn khác. Ánh nắng nhiệt đới gay gắt sẽ làm những bức tường trắng kem châu Âu trở nên chói lóa. Độ ẩm cao sẽ làm hỏng những món nội thất gỗ quý nhập khẩu nếu không xử lý đúng cách. Và quan trọng nhất, khách Việt Nam có gu thẩm mỹ rất riêng - họ thích sang trọng nhưng không quá xa cách, lộng lẫy nhưng vẫn phải ấm cúng.
Từ đó, triết lý làm nghề của tôi thay đổi: tân cổ điển đúng nghĩa phải là chắt lọc tinh thần, không phải bắt chước hình thức. Tôi luôn tự nhắc mình ba câu hỏi trước mỗi dự án: Nguyên tắc cổ điển nào cần giữ? Yếu tố nào cần Việt hóa? Điều kiện thực tế nào không thể bỏ qua? Khi trả lời được ba câu hỏi này, tôi mới đặt bút vẽ.
Tôi luôn nói thật với chủ đầu tư về chi phí
Có một điều tôi luôn chia sẻ thẳng thắn với mọi chủ đầu tư ngay từ buổi gặp đầu tiên: tân cổ điển tốn kém hơn các phong cách hiện đại từ 20-40%. Vật liệu hoàn thiện đắt hơn, thời gian thi công kéo dài hơn, đội ngũ thợ phải có tay nghề cao hơn. Tôi không bao giờ giấu điều này để "lấy" được hợp đồng, vì sớm muộn chủ đầu tư cũng sẽ phát hiện ra, và khi đó niềm tin đã mất.
Nhưng đổi lại, tôi cũng phân tích cho họ thấy giá trị dài hạn. Một khách sạn hiện đại có thể lỗi thời sau 7-10 năm và buộc phải cải tạo lớn để giữ chân khách. Trong khi đó, một công trình tân cổ điển làm chuẩn ngay từ đầu có thể vận hành 20-30 năm vẫn giữ được sức hút. Đây là lý do với các dự án thiết kế khách sạn cao cấp, đặc biệt là phân khúc đạt chuẩn 4,5 sao, tôi luôn khuyên chủ đầu tư đừng nhìn tân cổ điển như một khoản chi phí, hãy nhìn nó như một khoản đầu tư tài sản.
Với những anh chị làm dự án quy mô vừa, ví dụ khách sạn mini, tôi không khuyên cố gắng làm tân cổ điển "đầy đặn". Thay vào đó, tôi đề xuất phương án tân cổ điển tối giản - giữ phần hồn ở sự đối xứng và phào chỉ cốt lõi, lược bớt các chi tiết phụ. Như vậy vừa giữ được đẳng cấp, vừa phù hợp ngân sách. Làm nghề lâu năm, tôi hiểu không phải chủ đầu tư nào cũng có ngân sách lớn, và nhiệm vụ của kiến trúc sư là giúp họ đạt hiệu quả cao nhất với những gì họ có.
Ba sai lầm tôi thường thấy trên thị trường
Đi nhiều, xem nhiều, tôi nhận thấy ba lỗi cứ lặp đi lặp lại ở các khách sạn tân cổ điển trên thị trường. Tôi xin chia sẻ thẳng thắn với mong muốn các đồng nghiệp trẻ và các chủ đầu tư có thể tránh được.
Lỗi đầu tiên là sai tỷ lệ. Nhiều khách sạn có cột to, phào chỉ dày nhưng đặt trong không gian thấp và hẹp. Kết quả là tổng thể trở nên nặng nề, ngột ngạt thay vì sang trọng. Tôi luôn nhắc các kiến trúc sư trẻ trong đội ngũ của mình: tân cổ điển sống nhờ tỷ lệ. Sai một bước là hỏng cả công trình. Trước khi chọn cột nào, phào nào, hãy đo chiều cao trần và diện tích phòng đã.
Lỗi thứ hai là lạm dụng vàng và pha lê. Tôi đã thấy không ít khách sạn dát vàng từ trần xuống sàn, gắn pha lê khắp mọi nơi. Khi mọi thứ đều lấp lánh, mắt người nhìn không còn điểm nghỉ, không gian trở nên rối và thiếu đẳng cấp. Nguyên tắc tôi luôn áp dụng là vàng chỉ chiếm tối đa 15-20% diện tích bề mặt nhìn thấy. Sự kiềm chế chính là dấu hiệu của đẳng cấp thực sự.
Lỗi thứ ba, và là lỗi tôi quan tâm nhất, là bỏ quên trải nghiệm vận hành. Một khách sạn đẹp với khách nhưng bất tiện cho nhân viên buồng phòng, lễ tân, đầu bếp thì sớm muộn cũng xuống cấp về dịch vụ. Vì vậy, ngay từ giai đoạn ý tưởng, tôi luôn mời các quản lý khách sạn dày dạn kinh nghiệm tham gia cùng nhóm thiết kế. Họ chỉ cho tôi thấy những điều mà người làm thiết kế thuần túy không bao giờ nghĩ ra: lối đi xe đẩy đồ giặt, vị trí đặt xe phục vụ phòng, khoảng cách từ kho đến bếp. Những chi tiết tưởng nhỏ nhưng quyết định khách sạn đó có "sống" được hay không.
Điều tôi tâm đắc nhất: Không gian phải có linh hồn
Nếu được hỏi điều gì làm nên sự khác biệt giữa một khách sạn tân cổ điển bình thường và một tác phẩm đáng nhớ, tôi sẽ không nói về vật liệu hay chi tiết. Tôi sẽ nói về linh hồn của không gian.
Đó là cảm giác mà khách lưu trú không thể giải thích bằng lời nhưng cảm nhận được ngay khi bước vào sảnh - sự ấm áp của ánh đèn vàng, độ vang của bước chân trên sàn marble, mùi gỗ thoang thoảng từ nội thất, sự mềm mại của vải bọc ghế khi tay vô tình lướt qua. Mỗi chi tiết phải kể một câu chuyện. Nếu kiến trúc sư chỉ vẽ cho đẹp mà không nghĩ đến cảm xúc của người sử dụng, công trình ấy sẽ chỉ là cái vỏ rỗng, dù có đắt tiền đến đâu.
Tôi nhớ mãi một chủ đầu tư từng nói với tôi sau khi khách sạn đi vào vận hành: "Thơ ơi, khách hỏi tại sao ở đây họ ngủ ngon thế." Tôi mỉm cười, vì tôi biết họ không chỉ đang ngủ ngon nhờ chiếc nệm tốt - họ đang ngủ ngon vì cả không gian xung quanh đã được tính toán để đưa họ vào trạng thái thư giãn nhất. Đó mới là phần thưởng lớn nhất của nghề này.
Hành trình phía trước
Hiện tại, tôi và đội ngũ Vạn An Group đang theo đuổi một hướng đi mới mà tôi rất tâm huyết: tân cổ điển bản địa hóa và hiện đại bản địa hóa. Tôi tin rằng khách quốc tế đến Việt Nam không tìm một bản sao của châu Âu - họ tìm một trải nghiệm mà chỉ Việt Nam mới có. Vì vậy, trong các dự án thiết kế khách sạn tân cổ điển gần đây, chúng tôi cố gắng đưa hoa văn truyền thống Việt, chất liệu địa phương, câu chuyện văn hóa từng vùng miền vào trong ngôn ngữ tân cổ điển châu Âu. Đây là hướng đi khó, đòi hỏi nhiều nghiên cứu, nhưng tôi tin đó là tương lai của kiến trúc khách sạn Việt Nam.
Sau ngần ấy năm, điều tôi học được lớn nhất là: làm nghề này không thể chỉ dựa vào tài năng. Phải có thêm sự khiêm nhường để lắng nghe - lắng nghe chủ đầu tư, lắng nghe khách hàng, lắng nghe thị trường, và đôi khi, lắng nghe chính công trình của mình. Mỗi dự án dạy tôi một bài học. Và tôi tin, ngày nào còn vẽ, ngày đó tôi vẫn còn đang là người học việc.
Cảm ơn các bạn đã đọc đến đây. Nếu bạn đang ấp ủ một dự án khách sạn tân cổ điển và cần một người đồng hành, tôi và đội ngũ Vạn An Group luôn sẵn sàng lắng nghe câu chuyện của bạn.
ThS. KTS Phương Hữu Thơ Thành viên HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Kiến trúc và Xây dựng Vạn An
Tôi bắt đầu hành trình với kiến trúc khách sạn từ những ngày còn ngồi trên ghế giảng đường Đại học kiến trúc Hà Nội. Hơn 15 năm sau, khi nhìn lại những công trình mình đã chủ trì - từ các khách sạn boutique nhỏ xinh đến những khách sạn, resort 4 sao trải khắp hơn 30 tỉnh thành cùng đội ngũ Vạn An Group - tôi nhận ra rằng tân cổ điển là phong cách nằm trong sự lựa chọn hàng đầu của tôi khi tư vấn cho các chủ đầu tư, không phải vì nó dễ làm, mà vì nó khó làm đúng. Trong bài viết này, tôi muốn chia sẻ thật lòng những gì mình đã học được, đã sai lầm và đã trưởng thành qua từng dự án.
Bài học đầu tiên: Tân cổ điển không phải là sao chép châu Âu
Khi mới vào nghề, tôi từng nghĩ làm tân cổ điển nghĩa là tham khảo thật nhiều công trình ở Pháp, Ý, Nga rồi đưa về Việt Nam. Đó là sai lầm lớn nhất của tôi giai đoạn đầu.
Sau vài dự án, tôi nhận ra: một khách sạn ở Đà Nẵng không thể bê nguyên một dinh thự Paris đặt vào, vì khí hậu, văn hóa và tâm lý khách hàng hoàn toàn khác. Ánh nắng nhiệt đới gay gắt sẽ làm những bức tường trắng kem châu Âu trở nên chói lóa. Độ ẩm cao sẽ làm hỏng những món nội thất gỗ quý nhập khẩu nếu không xử lý đúng cách. Và quan trọng nhất, khách Việt Nam có gu thẩm mỹ rất riêng - họ thích sang trọng nhưng không quá xa cách, lộng lẫy nhưng vẫn phải ấm cúng.
Từ đó, triết lý làm nghề của tôi thay đổi: tân cổ điển đúng nghĩa phải là chắt lọc tinh thần, không phải bắt chước hình thức. Tôi luôn tự nhắc mình ba câu hỏi trước mỗi dự án: Nguyên tắc cổ điển nào cần giữ? Yếu tố nào cần Việt hóa? Điều kiện thực tế nào không thể bỏ qua? Khi trả lời được ba câu hỏi này, tôi mới đặt bút vẽ.
Tôi luôn nói thật với chủ đầu tư về chi phí
Có một điều tôi luôn chia sẻ thẳng thắn với mọi chủ đầu tư ngay từ buổi gặp đầu tiên: tân cổ điển tốn kém hơn các phong cách hiện đại từ 20-40%. Vật liệu hoàn thiện đắt hơn, thời gian thi công kéo dài hơn, đội ngũ thợ phải có tay nghề cao hơn. Tôi không bao giờ giấu điều này để "lấy" được hợp đồng, vì sớm muộn chủ đầu tư cũng sẽ phát hiện ra, và khi đó niềm tin đã mất.
Nhưng đổi lại, tôi cũng phân tích cho họ thấy giá trị dài hạn. Một khách sạn hiện đại có thể lỗi thời sau 7-10 năm và buộc phải cải tạo lớn để giữ chân khách. Trong khi đó, một công trình tân cổ điển làm chuẩn ngay từ đầu có thể vận hành 20-30 năm vẫn giữ được sức hút. Đây là lý do với các dự án thiết kế khách sạn cao cấp, đặc biệt là phân khúc đạt chuẩn 4,5 sao, tôi luôn khuyên chủ đầu tư đừng nhìn tân cổ điển như một khoản chi phí, hãy nhìn nó như một khoản đầu tư tài sản.
Với những anh chị làm dự án quy mô vừa, ví dụ khách sạn mini, tôi không khuyên cố gắng làm tân cổ điển "đầy đặn". Thay vào đó, tôi đề xuất phương án tân cổ điển tối giản - giữ phần hồn ở sự đối xứng và phào chỉ cốt lõi, lược bớt các chi tiết phụ. Như vậy vừa giữ được đẳng cấp, vừa phù hợp ngân sách. Làm nghề lâu năm, tôi hiểu không phải chủ đầu tư nào cũng có ngân sách lớn, và nhiệm vụ của kiến trúc sư là giúp họ đạt hiệu quả cao nhất với những gì họ có.
Ba sai lầm tôi thường thấy trên thị trường
Đi nhiều, xem nhiều, tôi nhận thấy ba lỗi cứ lặp đi lặp lại ở các khách sạn tân cổ điển trên thị trường. Tôi xin chia sẻ thẳng thắn với mong muốn các đồng nghiệp trẻ và các chủ đầu tư có thể tránh được.
Lỗi đầu tiên là sai tỷ lệ. Nhiều khách sạn có cột to, phào chỉ dày nhưng đặt trong không gian thấp và hẹp. Kết quả là tổng thể trở nên nặng nề, ngột ngạt thay vì sang trọng. Tôi luôn nhắc các kiến trúc sư trẻ trong đội ngũ của mình: tân cổ điển sống nhờ tỷ lệ. Sai một bước là hỏng cả công trình. Trước khi chọn cột nào, phào nào, hãy đo chiều cao trần và diện tích phòng đã.
Lỗi thứ hai là lạm dụng vàng và pha lê. Tôi đã thấy không ít khách sạn dát vàng từ trần xuống sàn, gắn pha lê khắp mọi nơi. Khi mọi thứ đều lấp lánh, mắt người nhìn không còn điểm nghỉ, không gian trở nên rối và thiếu đẳng cấp. Nguyên tắc tôi luôn áp dụng là vàng chỉ chiếm tối đa 15-20% diện tích bề mặt nhìn thấy. Sự kiềm chế chính là dấu hiệu của đẳng cấp thực sự.
Lỗi thứ ba, và là lỗi tôi quan tâm nhất, là bỏ quên trải nghiệm vận hành. Một khách sạn đẹp với khách nhưng bất tiện cho nhân viên buồng phòng, lễ tân, đầu bếp thì sớm muộn cũng xuống cấp về dịch vụ. Vì vậy, ngay từ giai đoạn ý tưởng, tôi luôn mời các quản lý khách sạn dày dạn kinh nghiệm tham gia cùng nhóm thiết kế. Họ chỉ cho tôi thấy những điều mà người làm thiết kế thuần túy không bao giờ nghĩ ra: lối đi xe đẩy đồ giặt, vị trí đặt xe phục vụ phòng, khoảng cách từ kho đến bếp. Những chi tiết tưởng nhỏ nhưng quyết định khách sạn đó có "sống" được hay không.
Điều tôi tâm đắc nhất: Không gian phải có linh hồn
Nếu được hỏi điều gì làm nên sự khác biệt giữa một khách sạn tân cổ điển bình thường và một tác phẩm đáng nhớ, tôi sẽ không nói về vật liệu hay chi tiết. Tôi sẽ nói về linh hồn của không gian.
Đó là cảm giác mà khách lưu trú không thể giải thích bằng lời nhưng cảm nhận được ngay khi bước vào sảnh - sự ấm áp của ánh đèn vàng, độ vang của bước chân trên sàn marble, mùi gỗ thoang thoảng từ nội thất, sự mềm mại của vải bọc ghế khi tay vô tình lướt qua. Mỗi chi tiết phải kể một câu chuyện. Nếu kiến trúc sư chỉ vẽ cho đẹp mà không nghĩ đến cảm xúc của người sử dụng, công trình ấy sẽ chỉ là cái vỏ rỗng, dù có đắt tiền đến đâu.
Tôi nhớ mãi một chủ đầu tư từng nói với tôi sau khi khách sạn đi vào vận hành: "Thơ ơi, khách hỏi tại sao ở đây họ ngủ ngon thế." Tôi mỉm cười, vì tôi biết họ không chỉ đang ngủ ngon nhờ chiếc nệm tốt - họ đang ngủ ngon vì cả không gian xung quanh đã được tính toán để đưa họ vào trạng thái thư giãn nhất. Đó mới là phần thưởng lớn nhất của nghề này.
Hành trình phía trước
Hiện tại, tôi và đội ngũ Vạn An Group đang theo đuổi một hướng đi mới mà tôi rất tâm huyết: tân cổ điển bản địa hóa và hiện đại bản địa hóa. Tôi tin rằng khách quốc tế đến Việt Nam không tìm một bản sao của châu Âu - họ tìm một trải nghiệm mà chỉ Việt Nam mới có. Vì vậy, trong các dự án thiết kế khách sạn tân cổ điển gần đây, chúng tôi cố gắng đưa hoa văn truyền thống Việt, chất liệu địa phương, câu chuyện văn hóa từng vùng miền vào trong ngôn ngữ tân cổ điển châu Âu. Đây là hướng đi khó, đòi hỏi nhiều nghiên cứu, nhưng tôi tin đó là tương lai của kiến trúc khách sạn Việt Nam.
Sau ngần ấy năm, điều tôi học được lớn nhất là: làm nghề này không thể chỉ dựa vào tài năng. Phải có thêm sự khiêm nhường để lắng nghe - lắng nghe chủ đầu tư, lắng nghe khách hàng, lắng nghe thị trường, và đôi khi, lắng nghe chính công trình của mình. Mỗi dự án dạy tôi một bài học. Và tôi tin, ngày nào còn vẽ, ngày đó tôi vẫn còn đang là người học việc.
Cảm ơn các bạn đã đọc đến đây. Nếu bạn đang ấp ủ một dự án khách sạn tân cổ điển và cần một người đồng hành, tôi và đội ngũ Vạn An Group luôn sẵn sàng lắng nghe câu chuyện của bạn.
ThS. KTS Phương Hữu Thơ Thành viên HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Kiến trúc và Xây dựng Vạn An
Attached Files