Khi làm các hạng mục ngoài trời như bậc thềm, sân vườn, cổng, lan can, bàn ghế đá hay các công trình kiến trúc tâm linh, mình thấy việc chọn đúng loại đá quan trọng hơn khá nhiều so với việc chỉ nhìn vào màu sắc hoặc giá thành.

Đá tự nhiên có nhiều loại với đặc tính khác nhau. Cùng là đá xanh nhưng độ đồng đều, khả năng chạm khắc, bề mặt hoàn thiện và độ phù hợp với từng hạng mục có thể không giống nhau.

Dưới đây là một số kinh nghiệm mình thấy khá hữu ích khi tìm hiểu và đặt đá tự nhiên.

1. Xác định công trình trước khi chọn đá

Không nên chọn đá trước rồi mới tính xem sử dụng vào đâu.

Ví dụ, đá dùng để làm bậc thềm hoặc sân vườn cần ưu tiên khả năng chịu lực và bề mặt có độ ma sát tốt. Trong khi đó, đá làm tượng hoặc các chi tiết chạm khắc lại cần chú trọng đến độ dai và khả năng tạo hình.

Với mộ đá, lăng thờ, cổng đá hay lan can, ngoài chất liệu còn phải tính đến kích thước và trọng lượng của từng cấu kiện.

2. Đừng chỉ nhìn màu đá

Một lỗi khá phổ biến là lựa chọn dựa trên màu sắc.

Đá xanh đen, xanh rêu hay đá trắng có thể tạo ra những hiệu ứng thẩm mỹ rất khác nhau, nhưng điều quan trọng hơn là chất lượng phôi đá.

Khi xem đá thực tế nên kiểm tra:

• Màu đá có đồng đều không.
• Bề mặt có nhiều đường nứt tự nhiên không.
• Các cạnh có bị sứt mẻ không.
• Độ dày của cấu kiện.
• Đá được làm nguyên khối hay ghép từ nhiều phần.

Nếu đặt công trình có giá trị lớn, tốt nhất nên yêu cầu xem mẫu đá trước khi sản xuất hàng loạt.

3. Hoa văn phụ thuộc rất nhiều vào tay nghề

Với các sản phẩm như mộ đá, cuốn thư, cổng đá hoặc tượng, chất lượng không chỉ nằm ở vật liệu.

Cùng một mẫu thiết kế nhưng người thợ có tay nghề khác nhau có thể tạo ra sản phẩm có độ hoàn thiện rất khác.

Các chi tiết như hoa sen, rồng, tứ quý hay chữ khắc cần có tỷ lệ cân đối và độ sâu phù hợp. Nếu chạm quá nông, hoa văn dễ bị mất nét; nếu xử lý quá sâu trên phôi đá không phù hợp, nguy cơ sứt mẻ cũng cao hơn.

Vì vậy, nếu đặt sản phẩm theo mẫu riêng, nên xem những công trình thực tế mà xưởng đã hoàn thiện thay vì chỉ xem ảnh thiết kế.

4. Cần tính cả vận chuyển và lắp đặt

Đây là khoản dễ bị bỏ quên khi dự toán.

Đá có trọng lượng lớn nên chi phí không chỉ gồm tiền vật liệu và gia công. Với các cấu kiện lớn còn phải tính xe vận chuyển, xe cẩu và điều kiện đường vào công trình.

Một công trình nằm trong ngõ nhỏ hoặc địa hình khó tiếp cận có thể phát sinh phương án nâng hạ riêng.

Do đó, khi yêu cầu báo giá, mình thường thấy nên cung cấp luôn:

• Địa điểm thi công.
• Hình ảnh đường vào.
• Kích thước khu đất.
• Số lượng hạng mục.
• Mẫu sản phẩm mong muốn.

Như vậy đơn vị chế tác sẽ dễ tính được chi phí sát thực tế hơn.

5. Nên ưu tiên xưởng có thể tư vấn trực tiếp

Nếu công trình có nhiều hạng mục, làm việc trực tiếp với xưởng sẽ thuận tiện hơn.

Gia chủ có thể trao đổi về loại đá, kích thước, hoa văn và phương án lắp đặt ngay từ đầu. Đồng thời cũng dễ kiểm tra phôi đá và tiến độ chế tác.

Đặc biệt với khu lăng mộ hoặc nhà thờ họ, nên có bản vẽ tổng thể trước khi sản xuất để các hạng mục như cổng, lan can, lăng thờ, mộ và cuốn thư có kích thước đồng bộ.

Một địa chỉ có thể tham khảo

Nếu cần tìm hiểu thêm về đá tự nhiên và các sản phẩm đá mỹ nghệ, mình thấy Đá Thiên Sơn là một địa chỉ có thể tham khảo. Đơn vị có xưởng tại làng nghề đá mỹ nghệ Ninh Vân, Ninh Bình và tập trung vào các sản phẩm như mộ đá, lăng mộ, tượng đá, cổng đá, lan can, cuốn thư và đồ thờ.

Thông tin sản phẩm và các công trình đã thực hiện có thể xem trực tiếp trên website của đơn vị

Điểm mình nghĩ nên ưu tiên khi lựa chọn không phải là tìm nơi có giá thấp nhất, mà là tìm đơn vị có thể giải thích rõ về chất liệu, kết cấu, cách chế tác và chi phí lắp đặt ngay từ đầu.

Kết luận

Với công trình sử dụng đá tự nhiên lâu dài, nên dành thời gian kiểm tra phôi đá, xem sản phẩm thực tế và thống nhất rõ phạm vi công việc trước khi đặt hàng.

Nếu là công trình lớn, việc khảo sát hiện trạng và có bản vẽ tổng thể trước khi sản xuất cũng giúp hạn chế khá nhiều vấn đề phát sinh trong quá trình thi công.